{"id":958,"date":"2022-12-21T20:03:19","date_gmt":"2022-12-21T20:03:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/?p=958"},"modified":"2023-07-23T12:42:39","modified_gmt":"2023-07-23T12:42:39","slug":"het-alchemistische-geheim-achter-het-kerstverhaal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/2022\/12\/21\/het-alchemistische-geheim-achter-het-kerstverhaal\/","title":{"rendered":"Het alchemistische geheim achter het Kerstverhaal"},"content":{"rendered":"

Door Peter Kampschuur, 17-12-2022<\/span><\/p>\n

Kerstmis nadert, en opnieuw zullen overal ter wereld miljoenen mensen de geboorte van het Kerstkind in Bethlehem gedenken. Niet voor niets staat het Kerstverhaal bekend als \u2018the greatest story ever told\u2019. In de theosofie en andere esoterische kringen kent men de verborgen innerlijke betekenis van dit verhaal, maar in het algemeen wordt er weinig stil gestaan bij het spirituele transformatieproces waarnaar het verwijst: het alchemistische proces dat lichaam, ziel en geest voorbereidt op de \u2018tweede\u2019 of \u2018geestelijke\u2019 geboorte.<\/em><\/span><\/p>\n

Deze \u2018geboorte\u2019 is een innerlijk gebeuren, maar daarmee is niet gezegd dat het om iets puur symbolisch of alleen maar om iets denkbeeldigs zou gaan. De symboliek van de Kerstmythe verwijst naar een fundamentele bewustzijnsverandering die alles te maken heeft met ons lichaam en de \u2018energiehuishouding\u2019 daarin en eromheen.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

De tweede of geestelijke geboorte wordt mogelijk als de ruimte van het mystieke hart niet langer wordt bezet door het denkende, emotionele en willende \u2018ik\u2019. Dat vraagt om een voorbereiding \u2013 het is geen kwestie van het omdraaien van een psychologische knop. Het helpt niet om anders te denken of een andere houding aan te nemen.<\/span><\/p>\n

In oeroude tijden werd er al begrepen dat bewustzijn en energie twee kanten van dezelfde munt zijn. De oude Chinezen wisten bijvoorbeeld al dat het \u2018hemelse bewustzijn\u2019, zoals zij het noemden, alleen in het \u2018geestelijke hart\u2019 (rechts van het orgaan hart in de borstkas) kan komen na de nodige energetische<\/em> voorbereiding. Dit is het essenti\u00eble alchemistische geheim, waarnaar steeds weer in andere termen wordt verwezen.<\/span><\/p>\n

Bij de oude Chinezen, toch al bekend vanwege hun bloemrijke beeldspraak en benamingen voor energiecentra, -punten en -kanalen, is de essentie van het bedoelde transformatieproces onder andere verwoord in Het geheim van de gouden bloem<\/em>, een geschrift dat later is becommentarieerd door Richard Wilhelm en C. G. Jung. In de tekst zien we vele verwijzingen naar het bedoelde proces, bijvoorbeeld in termen van \u2018de schat in de akker\u2019, \u2018de kostbare parel\u2019 en \u2018het levenselixer\u2019.<\/span><\/p>\n

In Westerse alchemistische tradities komt de term \u2018levenselixer\u2019 ook voor, naast \u2018het transformeren van lood in goud\u2019, \u2018de steen der wijzen\u2019, \u2018de schat in de bruidskamer\u2019 en \u2018het alchymische huwelijk\u2019. Ook de symboliek van de Heilige Graal houdt hiermee verband en is alleen te begrijpen vanuit het perspectief van de innerlijke alchemie.<\/span><\/p>\n

Het gaat om de transformatie van oorspronkelijke, ruwe, ongezuiverde levenskracht tot het licht van het hoogste bewustzijn. En uiteindelijk gaat het erom dat dit bewustzijn toegang vindt tot de ruimte van het mystieke hart en van daaruit straalt; ook in het tao\u00efsme en het Chinese boeddhisme wordt dit \u2018de nieuwe geboorte\u2019 genoemd.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/strong>De verwekking van het Christuskind
\n<\/strong>\u00a0<\/strong>Aan deze innerlijke geboorte gaat een bevruchting vooraf, die net als bij een kind van vlees en bloed plaatsvindt in de bekkenruimte. Het Christuskind moet, met andere woorden, eerst worden verwekt en kan pas na de nodige innerlijke zuivering en ontwikkeling worden geboren. Deze bevruchting vindt weliswaar in het bekken plaats, maar op een ander, innerlijk niveau \u2013 in de wereld die geest en lichaam met elkaar verbindt, het energieniveau waarop fijnstoffelijke materie (energie) en geest \u00e9\u00e9n worden, de wereld van de ziel.<\/span><\/p>\n

De energie\u00ebn die in het bekken samenkomen en met elkaar worden versmolten, zijn de \u2018ruwe\u2019 oerkracht die uit het staartbeen vrijkomt (in India \u2018Kundalini\u2019-energie genoemd), dat deel van deze energie dat al is omgezet in seksuele energie, de kosmische energie die we opnemen uit de ingeademde lucht en (eventueel) in ons toelaten door de mee-ademende huid heen, energie uit voedsel en drank, energie vanuit de aarde onder onze voeten en het witte hemelse licht dat vanuit een punt boven ons hoofd afdaalt door de wervelkolom, tot in het heiligbeen. Als er zich geen spanningsvelden in het bekken bevinden doordat we diep loslaten wat er niet in ons hoort te blijven hangen, kunnen in deze ruimte alle mogelijke energie\u00ebn die je kunt onderscheiden, met elkaar verbonden worden. Dit is het begin van het proces dat wordt aangeduid met de spreuk \u2018Solve et coagula\u2019<\/em>, \u2018los op en laat stollen\u2019.<\/span><\/p>\n

Deze betekenisvolle omschrijving van het innerlijk-alchemistische, spirituele transformatieproces slaat op de vergeestelijking van het lichaam, gevolgd door de hernieuwde en gezuiverde belichaming van de geest. Als het oude wordt losgelaten (\u2018los op\u2019) en het nieuwe wordt ge\u00efntegreerd en vorm krijgt (\u2018laat stollen\u2019), dan wordt dat \u2018stolsel\u2019 ook weer oud, zodat het moet worden losgelaten en op een volgend \u2013 en hopelijk hoger \u2013 niveau een nieuwe integratie kan vinden. En zo gaat dat nog een aantal malen d\u00f3\u00f3r.<\/span><\/p>\n

Steeds weer gaat het om het loslaten van het oude en het toelaten van het nieuwe, zoals de uitademing gaat en de inademing komt. Stolling kan per definitie nooit een definitieve oplossing zijn, behalve wanneer het lichaam geheel vergeestelijkt is en de geest het lichaam dan ook geheel bewoont, dus als de geest van top tot teen is belichaamd. In dit eenwordingsproces van geest en materie (c.q. energie) luidt de tweede geboorte een heel nieuwe fase in.<\/span><\/p>\n

Mannelijke en vrouwelijke energie\u00ebn
\n<\/strong>Het gegeven dat de seksuele energie in het transformatieproces is betrokken, heeft ongetwijfeld geleid tot de schutterigheid waarmee de Rooms-Katholieke Kerk \u2013 en het christendom in het algemeen \u2013 met seksualiteit omgaat. Ooit was het in de RK Kerk net zo goed bekend dat de seksuele energie moet worden getransformeerd, als in Tantra, in de tao\u00efstische yoga of bij de oude Egyptenaren. Het besef dat de seksuele kracht sacraal is en door transformatie een genezende, \u00e9\u00e9n makende kracht wordt, was aanleiding tot het celibataire priesterschap en het taboe op seksualiteit v\u00f3\u00f3r het huwelijk.<\/span><\/p>\n

Eigenlijk is de christelijke symboliek, bijvoorbeeld in het Kerstverhaal, doortrokken van verhulde verwijzingen naar het verband tussen seksualiteit en spiritualiteit, tussen seksuele energie en spirituele energie. Het gaat er op steeds andere niveaus om dat \u2018mannelijke\u2019 en \u2018vrouwelijke\u2019 energie\u00ebn, yin en yang, tot een nieuwe synthese leiden. Op het meest fundamentele niveau gaat het vrij letterlijk om seksuele energie maar die wordt uiteindelijk gesublimeerd tot de meest subtiele krachten die in- en vanuit het mystieke hart stralen.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/strong>Het proces van spirituele transformatie van de oerkracht, inclusief de seksuele energie, wordt ook beschreven als het op elkaar inwerken van de vier elementen: aarde, water, lucht en vuur. In bijvoorbeeld de oude Chinese alchemie (waar overigens nog \u2018hout\u2019 als vijfde element wordt onderscheiden) wordt de bekkenschaal ook wel de \u2018ketel\u2019 genoemd, waarin water wordt verwarmd door het vuur, zodat er zich stoom vormt \u2013 een subtielere hoedanigheid waarin de energie vanzelf opstijgt naar hogere gebieden. De betekenis van de symboliek verandert in de loop van het transformatieproces; het \u2018vuur\u2019 is in eerste instantie het slangevuur (de Kundalini) maar in tweede instantie de geest, en op het hoogste niveau staat \u2018vuur\u2019 symbool voor de waarheid. \u2018Water\u2019 is in eerste instantie een symbool voor emoties, vervolgens voor zuivere materie en uiteindelijk voor de liefde. Steeds gaat het om de harmonieuze vereniging van yin en yang: materie en geest, het vrouwelijke en het mannelijke, gevoel en verstand, beneden en boven.<\/span><\/p>\n

Uit het \u2018huwelijk\u2019 van het mannelijke en het vrouwelijke in onszelf wordt het innerlijke \u2018kind\u2019 geboren. Als de ruimte van het mystieke hart vrij en zuiver is, kunnen de gezuiverde en met elkaar versmolten energie\u00ebn vanuit het bekken, waarin zich een schaal van energie vormt, opstralen in het mystieke hart terwijl ook het witte hemelse licht daar van bovenaf toegang vindt. De ruimte van hoofd, nek\/hals\/keel en borstkas moet daartoe als \u00e9\u00e9n geheel transparant zijn voor de impulsen, het licht en de kracht van het hogere Zelf. En uiteraard moet er ook geen donker meer in de weg zitten in bekken of zonnevlecht.<\/span><\/p>\n

Er vindt dan een tweede ontmoeting van de energie\u00ebn plaats, op een hoger niveau – niet alleen hoger in lichamelijk opzicht maar ook een hoger bewustzijnsniveau. De versmelting van de energiestromen in die ruimte van het mystieke hart en het stralen (zich openbaren) van dit licht van daaruit wordt in het Westen \u2018de geboorte van het Christuskind\u2019 in ons genoemd. Dit \u2018kind\u2019 verenigt de vrouwelijke en mannelijke kwaliteiten in ons met elkaar: hart en intellect, liefde en wijsheid. Het is de \u2018tweede\u2019 of \u2018geestelijke\u2019 geboorte, en als die zich in je leven voltrekt, ervaar je dat als \u2018herboren-\u2019 of \u2018opnieuw geboren\u2019 worden.<\/span><\/p>\n

Deze termen geven aan, hoe ingrijpend de verandering is voor het persoonlijk bewustzijn, voor je zelfbeleving als mens op aarde. Het kan uiteraard niet gaan om een wedergeboorte van je oude<\/em> \u2018ik\u2019. Het is werkelijk alsof je een ander mens wordt \u2013 maar dan in de zin van: pas nu werkelijk jezelf. Overigens kan deze nieuwe zelfbeleving sterk overeenkomen met de manier waarop je er ooit als kind was, \u2018transparant\u2019, onbegrensd, spontaan en onbevangen, in kinderlijke onschuld – maar dan terwijl we ons daar ook van bewust zijn. Dit maakt heel begrijpelijk wat bijvoorbeeld in het Thomas-evangelie wordt gesteld: \u2018Deze kleine kinderen die gezoogd worden, zijn als zij die het Koninkrijk binnengaan.\u2019<\/span><\/p>\n

Het nieuwe bewustzijn dat zich via het energetische zuiveringsproces en de eenwording van lichaam, ziel en geest openbaart, laat zich innerlijk kennen als licht: het kosmische licht dat de duisternis in onszelf doet verdwijnen en als innerlijke warmte door ons heen straalt. Het wordt letterlijk lichter vanbinnen. Naar buiten toe, aan de anderen (die niet langer vreemden zijn) laat dit bewustzijn of innerlijke licht zich kennen als warmte, liefde, wijsheid, begrip en mededogen.<\/span><\/p>\n

Dit bewustzijn of licht \u2013 wit, met een fijne gouden glans erin – wordt ook wel \u2018het Christuslicht\u2019 genoemd. Als dit in ons doorbreekt, is dat de terugkeer in de Eenheid met al wat is, al wat leeft, en het doorstraald worden door wat men ook aanduidt als \u2018de Heilige Geest\u2019. Zulke wisselende benamingen verwijzen steeds naar aspecten van \u00e9\u00e9n en hetzelfde. In de inwijdingsleer is \u2018Christus\u2019 een naam voor het ene, universele hogere Zelf in ieder van ons \u2013 niets anders dan het Boeddha-bewustzijn.<\/span><\/p>\n

Persoonlijk en kosmisch bewustzijn
\n<\/strong>De verschillende esoterische tradities hebben elk hun eigen weg tot bewustwording en transformatie maar daarbij gaat het in wezen steeds om ditzelfde geheim, hoe het ook symbolisch wordt verwoord. De of het Ene is in ieder van ons, kan zich in en via ons openbaren, en dat is in principe alleen maar \u2018geheim\u2019 omdat een olifant zich ook enorm kan vergissen en zich dan God waant in plaats van<\/em> een van de vele manifestaties van de\/het Ene. Maar zo mist men de essentie.<\/span><\/p>\n

Het gaat erom dat je persoonlijk- en kosmisch bewustzijn, individualiteit en \u00e9\u00e9n-zijn, met elkaar moet kunnen verenigen. Dat is pas de grote integratie: het besef dat we tegelijkertijd de of het Ene en<\/em> \u00e9\u00e9n van de velen zijn.<\/span><\/p>\n

Wie deze paradox niet kan verdragen, zal neigen tot identificatie met \u00e9\u00e9n van beide. In het ene geval leidt dat tot zelfverheffing, zoals we tegenwoordig zien bij menig kersvers \u2018verlichte\u2019 of \u2018Zelfgerealiseerde\u2019 die na een doorbraak in het eigen bewustzijn het feit negeert dat hij\/zij nog steeds \u00f3\u00f3k een mens onder de mensen is. In het andere geval leidt identificatie met het mens-zijn all\u00e9\u00e9n tot \u2018jezelf klein maken\u2019, jezelf reduceren tot een voorbijgaand verschijnsel zonder wezenlijke betekenis \u2013 de tragiek van de moderne a-religieuze mens die vergeefs zoekt naar de zin van het leven in het algemeen en zijn of haar eigen leven in het bijzonder.<\/span><\/p>\n

Er zit niets anders op dan God in onszelf vinden terwijl we evengoed mens blijven: dan kunnen we een bewuste verpersoonlijking van God in deze wereld zijn, \u00e9\u00e9n van de gestalten of personages van het goddelijke, als een soort instrument van het ene, universele hogere Zelf.<\/span><\/p>\n

Ditzelfde alchemistische geheim heeft ook tot vele mystificaties en intriges geleid. In het Westen zijn er bijvoorbeeld diverse verhalen over de Graal in omloop, van middeleeuwse ridderverhalen tot een schijnbaar spirituele detectiveroman als De Da Vinci Code<\/em> en films over Indiana Jones en andere moderne helden. In de christelijke kerken wordt de graal opgevat als de kelk die Jezus Christus tijdens het laatste avondmaal hief. Maar de graal wordt ook wel beschouwd als de kelk of beker waarin zijn bloed werd opgevangen toen hij aan het kruis hing.<\/span><\/p>\n

Beide opvattingen raken kant noch wal, want wat Jezus Christus doorgaf was niet zijn bloed maar zijn licht, zijn energie, zijn Christus- of Boeddhabewustzijn \u2013 \u2018brood\u2019 en \u2018wijn\u2019 waren de metaforen voor het \u2018Christuslichaam\u2019, de energie en de liefde-wijsheid van Christus. De gedachte dat het letterlijk om Jezus\u2019 al dan niet heilige bloed zou gaan, heeft later geleid tot de veronderstelling dat hij een nakomeling had verwekt bij Maria Magdalena. Hier zien we de term \u2018bloed\u2019 als ouderwetse metafoor voor wat we inmiddels benoemen als DNA. Zo zijn we weer een stap verder af van datgene waarom het gaat.<\/span><\/p>\n

De heilige graal is geen kelk of beker van materie en evenmin het bekken van Maria Magdalena all\u00e9\u00e9n, maar (in eerste instantie) een schaal van energie (licht) in ieders<\/em> bekken – m\u00e8t zijn aarding. We kunnen deze graal in onszelf vinden door in- en vanuit het bekken te leren ademen, zodat we er van daaruit zijn en de ruimte van het mystieke hart niet langer bezet houden*.<\/span><\/p>\n

De versmelting van energie\u00ebn die dan kan plaatsvinden in deze diepte van ons wezen \u2013 een lichamelijke diepte die gepaard gaat met een diepe bewustzijnslaag – is de eerste stap op weg naar de geestelijke geboorte, de geboorte van het Christuskind in ieder van ons.<\/span><\/p>\n

* Hierop is de door Hetty Draayer ge\u00efntroduceerde vorm van lichaamsgerichte, genezende meditatie gericht. Zie bijv. haar boek Meditatie, energie en bewustzijn \u2013 De innerlijke weg vanuit het kosmisch oog<\/em> (Synthese\/voorheen Mirananda, Den Haag, 2001)<\/p>\n

Peter Kampschuur past in zijn werk als zelfstandig gevestigd psycholoog en ademtherapeut de benadering van Hetty Draayer toe. Op dezelfde basis geeft hij ook cursussen (zie zijn website, www.peterkampschuur.nl<\/a>). Met Ad van Beckhoven schreef hij het boek Spiritualiteit en energie: de kundalini-kwestie.<\/em> In voorbereiding: De tweede geboorte.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Door Peter Kampschuur, 17-12-2022 Kerstmis nadert, en opnieuw zullen overal ter wereld miljoenen mensen de geboorte van het Kerstkind in Bethlehem gedenken. Niet voor niets staat het Kerstverhaal bekend als \u2018the greatest story ever told\u2019. In de theosofie en andere esoterische kringen kent men de verborgen innerlijke betekenis van dit verhaal, maar in het algemeen…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":931,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-958","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=958"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1054,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/958\/revisions\/1054"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.theosofierotterdam.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}